Pedagogika waldorfska - wolność duchowa

 Podstawę pedagogiki steinerowskiej stanowi idea wolności duchowej. Pozostaje ona w zgodzie z założeniami pedagogiki liberalnej i humanistycznej, stawiając w swoim centrum rozwój indywidualny człowieka oraz jego drogę do poszukiwania własnej tożsamości.

Steiner nie wyznaczył nauczycielom reguł postępowania, tylko uzależnił ich pracę od indywidualnych możliwości uczniów. Priorytetem było wychowanie w duchu antropozofii - miłość, szacunek do świata, nabywanie kompetencji sprzyjających poczuciu wewnętrznej wolności i dalszemu rozwojowi.  

Pierwotnie w szkołach waldorfskich zatrudniani byli antropozofowie*, którzy byli w trakcie kursów i serii wykładów a nie byli zawodowymi pedagogami, jednak według Steinera posiadali odpowiednią osobowość. Współcześnie w szkoła waldorfskich uczą wykształceni nauczycieli, którzy zobowiązani są do korzystania z zasad antropozofii oraz ukończenia kursu przygotowującego do pracy w nurcie pedagogiki steinerowskiej. 

W literaturze wyróżnia się trzy grupy przedmiotów:

• główne: rozwijanie myślenia, wielostronne opracowanie tematów,
• artystyczne: sztuka wizualna, muzyka, drama, eurytmia,
• praktyczne: nauka poprzez doświadczenie i praktyczne działanie, np. podczas prac ręcznych czy warsztatów.

R. Steiner podkreślał, że działania pedagogiczne muszą być dostosowane do etapu rozwoju uczniów, mianowicie twierdził, że w ciągu pierwszych lat życia zbyt wczesne wdrożenie do nauki może wpłynąć na zaburzenie i powstanie deficytów w rozwoju fizycznym.

Podmiotowe traktowanie uczniów wymaga od nauczycieli specjalnego przygotowania. Na te potrzeby R. Steiner opracował naukę o temperamentach, dzieląc ludzkie charaktery na typy:

• choleryk - odważny, ciągle do czegoś dąży, szybki, ryzykant, niecierpliwy,
• flegmatyk - lubi regularność, stateczny, spokojny, czasem niedostępny,
• sangwinik - spostrzegawczy, wesoły, towarzyski, przyjacielski, zmienny w nastrojach,
• melancholik - współczujący, pomocny, przeżywa własne smutki i porażki.

Sale lekcyjne w szkołach waldorfskich są duże, aby każdy uczeń miał przestrzeń odpowiednią do nauki (uczy się sam i nie potrzebuje indywidualnej uwagi).

Organizacja i metodyka szkół waldorfskich zakłada:

• jednego wychowawcę przez cały okres nauki szkolnej,
• trzy grupy przedmiotów,
• ramowy plan dnia,
• opisowe świadectwa,
• brak drugoroczności,
• nauczanie w systemie epokowym,
• rezygnację z podręczników,
• równoległe dwa języki obce.

* za Encyklopedia PWN: [gr. ánthrōpos ‘człowiek’, sophía ‘mądrość’], chrystocentryczna wiedza o człowieku kosm. i ziemskim jako immanentnym aspekcie bóstwa w jego rozwoju w wieczności i doczesności.

Źródła:
Szkoły waldorfskie w Polsce. Konteksty, źródła, współczesność, M. Ostolska

Edukacja wieloraka w szkole Steinerowskiej, M. Głażewski